سالی نو ،راهی نو............
آخییییییییییییییییییییییییییش!!!
بعد از اندی که سرم گرم بود به خونه تکونی و جا به جا کردن وسایل و یه جورایی آماده شدن واسه عید نوروز، تازه الان وقت کردم یه خورده به خودم بیام و این چند خطو پست کنم که مثلآ بگم مام هستیم! (راسیتش از زیر کار در رفتم )
همه چی حال و هوای عیدو داره.
ماهی قرمزای کنار خیابون که هر کدومشون انتظار میکشن به یه خونه ای برن.
بارونای این چند روزه که با آخرین تقلاهای زمستون برای اینکه نشون بده هنوزم هست،همراه شده.
شلوغی خیابونا و معابر برای خرید عید.
داد و فریاد دست فروشای کنار خیابون.
دو برابر که چه عرض کنم چند برابر شدن قیمت اجناس،با دیدن اتیکتای ریز و درشتی که روشون چسبیده.
تق و لق شدن کلاسها.
همه و همه و همه میگن که یه سال دیگه هم در حال تموم شدنه.
سالی با روزهایی تلخ و خوش، با آرزوهایی کال و رسیده،با زخمهایی تر و خشک و پانسمانمهایی بسته و باز! ( که هر کدومشون برام یه درس بود)
و باز تکرار شماطه وار این جملات که :
"نمیدونم از کجا اومد و از کجا رفت!!!"
سالی که میگذره،سالی که در حال عبوره،برای من با یه شکست شروع شد. شکستی بزرگ و تلخ ولی شیرین!
تلخ چون تار و پودم رو سوزوند و ذره ذره ء وجودمو آتیش زد و بزرگ چون وقت زیادی از من گرفت و تمام عقل و احساس و شعورمو تحت الشعاع قرار داد.ولی شیرین،چون شکستم! و این شکست منو از نو ساخت و انگار تعبیر هنرمندانه ای از این شعر که میگه:
"بشکن دل بیگناه ما را ای عشق این ساز شکسته ش خوش آهنگتر است"
خلاصه اینکه امسال همونطور که تلخی داشت،شیرینی هم داشت. پیدا کردن دوستی که چندین سال بود گمش کرده بودم.حکیمه ایکه من حتی این وبلاگو به لطف اون دارم.
امسال تونستم خودم رو پاهای خودم بایستم و برم و تموم گذشته ای رو که تا الان برام یه علامت سؤال بزرگ بود پیدا کنم،اینم مدیون یکی دیگه از دوستام به اسم رعنا هستم.
و شناختن دوستای دیگه ای که برای یادآوریشون باید به قلبم لینک بزنم!
امسال با اولین تجربهء من برای صعود به کوه همراه بود.
طی سال،روزها و شبهای زیادی هست که هر کدوم تقریبآ به درازیه همدیگست.حتی زندگی شاد و پر از سعادت هم بدون لحظه های تاریک و غم انگیز نیست و شادی اگه با غم تعادلشو حفظ نکنه،معنیه خودشو از دست میده.
هر سال برای آدم یه راه جدیده.وقتی که عمر کسی تموم میشه یعنی راههایی رو که باید میرفته،رفته.
اگه به ما این امکان داده شده که یه سال دیگرو تجربه کنیم،پس باید یه راه دیگرو طی کنیم.محاله که این راه بدون فراز و نشیب و بدون چاله چوله باشه.
ولی به قول "سهراب" :
گاه زخمی که به پا داشته ام،زیر و بم های زمین را به من آموخته است.
سالی که میاد برای من خیلی مهمه چون باید تصمیم بگیرم همینی که هستم بمونم،یا به قیمت یه ریسک بزرگ پا بذارم تو یه راه بی بازگشت!!!
مسافت بین اونچه که یه زمانی بودیم و کسیکه الان و اکنون شدیم،جاییکه رقص زندگی به معنای واقعی انجام میگیره.
خلاصه اینکه برای وارد شدن به سال جدید و یا همون راه جدید توشه ای به فراخور همون راه لازم داریم
بیایید تا از گوشه و کنار دلمون توشمونو پیدا کنیم.
پیشاپیش سال نو،راه نو مبارک
به دیدارم بیا هر شب...........
به دیدارم بیا هر شب،
در این تنهایی تاریک خدامانند،
دلم تنگ است.
بیا ای روشن،ای روشنتر از لبخند.
شبم را روز کن در زیر سرپوش سیاهیها.
دلم تنگ است.
بیا بنگر،چه غمگین و غریبانه،
در این ایوان سرپوشیده،
وین تالاب مالامال
دلی خوش کرده ام با این پرستوها و ماهیها.
و این نیلوفر آبی و این تالاب مهتابی
بیا،ای هم گناه من در این برزخ
بهشتم نیز و هم دوزخ.
به دیدارم بیا،ای هم گناه،ای مهربان با من،
که اینان زود می پوشند رو در خوابهای بی گناهیها.
و من می مانم و بیداد بی خوابی.
در این ایوان سرپوشیدهء متروک،
شب افتاده است و در تالاب من دیریست،
که در خوابند آن نیلوفر آبی و ماهیها،پرستوها.
بیا امشب که بس تاریک و تنهایم.
بیا ای روشنی، اما بپوشان روی،
که میترسم تو را خورشید پندارند.
و میترسم همه از خواب بیدار برخیزند.
و میترسم که چشم از خواب بردارند.
شب افتاده است و من تنها و تاریکم.
و در ایوان و در تالاب من دیریست در خوابند،
پرستوها و ماهیها و آن نیلوفر آبی.
بیا ای مهربان با من!
بیا ای یاد مهتابی!
"مهدی اخوان ثالث"
اشتباه!
در پست قبلی با یک همچنین مضمونی نوشتم:(که گفته فرهنگ و تمدن را عده ای خواص باید یدک بکشند و دیگران چنان آسوده خاطر،تو گویی که اصلآ چندی پیش پدرانشان در این خاک نزیسته! گفتم:به اعتقاد من هر کس به نوعی چه خواسته و چه ناخواسته از فرهنگ بهره میبرد.از پیرزنی که از برای عروسی تک پسرش کل سر میدهد تا استادیکه اینبار درسش را به جای مکتب خانه در دانشگاه به پا میکند!!!)
گفتمو گفتمو گفتم،در اصل هم باید همین طور باشد ولی..................................!
در توضیح معنی فرهنگ هرچقدر هم تقلا کنم بی ثمر خواهد بود!چون خیلیها از خیلی وقت پیشها خواستند معنای واحدی برایش بیابند ولی نیافتند.وهر کس به فراخور آبشخورش از زندگی نقل معنی کرد! ولی اکثریت لااقل بر آداب و رسوم قومی و قبیله ای اتفاق نظر دارند.
ولی من دروغ نگفتم،چون خود اینگونه حس کرده ام!
آدمها سعی میکنند هر طور که شده به اطرافیانشان،به دوردستها،حتی به خودشان ثابت کنند که با اصل و نسبند! میخواهند بگویند پدرانشان برای بشریت چه کرده اند و خودشان چه؟!(اصلآ این در ذات آدمیست!)
اما حالا من اشتباه کردم!!!
اما حالا در این عصر فولادزدگی،اصل و نسب جایش را به مقام و موقعیت داده!
تا چندی پیش اگر نان را خمیر مایه ای که از گندم بدست می آید و ارزش خوردن دارد معنی میکردیم،حال نان:پول است! برج و باروست! ماشین آخرین سیستم است! و....و....و... !!!
آری من چندیست که اشتباه کرده ام!
آری در این عصر حتی آن دو سه تا روزنامه،حتی آن انجمن فرهنگی تک افتاده در گوشهء یک دانشکده هم غنیمت است!!!(حتی با ناخالصیهایش،که من نبودش را به بودش ترجیح تر میدهم!)
در این عصر اتاق کوچکی که NGO مینامیدیمش و چند تا جوان جمع میشدیم در آن،تا برنتابیم کمبودهای شهرمان را. و هدفمان ارتقاء فرهنگش بود،براستی که چه خوش غنیمتی بود!
و به چه بهانهء کودکانه ای آن را از ما گرفتند!
و من باید همان وقت که رئیس فلان ادارهء مثلآ فرهنگی به بهانه های واهی مجوز این چهاردیواری کوچک را (که با تمامی کوچکیش امیدی بود بزرگ بر دل ساکنانش)را نداد،میفهمیدم که حتی او هم در خفاء بر ما خندید!
حتی او هم...........................!
وپیش خود گفت :
فکر نان باش که فرهنگ آب است!!!
و من ایکاش میفهمیدم................................!
فکر نون باش که فرهنگ آبه!!!
تو این دور و زمونه دغدغهء هر آدمی که صبح از خواب بیدار میشه اینه که چطوری به قول معروف چندرغاز پیدا کنه و بزنه به زخم دلش!
کمتر کسی پیدا میشه به این فکر کنه که :
چرا نصف بیشتر کتابخونه هایی که مثلآ قراره توش مطالعه انجام بشه خالیه!
یا چرا فلان استاد انقدر پول میگیره و میاد سر کلاس قصهء حسین کرد شبستری تعریف میکنه!
ویا چمیدونم فلان مسافر تاکسی که مثلآ سوار یک خودروی حمل و نقل عمومی شده،یاد بگیره که به احترام بقیه م که شده سیگارشو خاموش کنه!
تو این دور و زمونه اگه بری جلوی خیلیارو بگیری و ازش بپرسی برای ارتقاء فرهنگ جامعه نه!خودت چه کردی و یا میکنی؟!
یا با یه پوسخند بهت دهن کجی میکنه! یا الکی آسمون ریسمون میبافه و یا با خودش میگه"این دیگه کدوم آدم علافیه؟!" و یه جوری نگات میکنه که از سؤالت پشیمون بشی.
یه جورایی ام باید بهشون حق داد،وقتیکه زندگی آدمارو کارای فوری تر و فوتی تری مثل اجاره خونه و قسط و وام و فیش آب و برق و گازو تلفن میگیره،دیگه رمقی واسه کارای فرهنگی نمیمونه!
خود روانشناسام به این نتیجه رسیدن که اگه نیازای فیزیولوژیک یه آدم (مثل پوشاک،خوراک،مسکن و...)،که همگی به نوعی باعث آرامش اون فرد میشه تأمین نشه،نه تنها اونو از اعتقاداتش جدا میکنه بلکه باعث آسیبهای اجتماعی جبران ناپذیری هم میشه.باور ندارین از این حکیمه خانومه ما که واسه خودش یه پا روانشناسه بپرسین!(همون که لینکشو به اسم صبحدم گذاشتم) اصلآچرا دور،یه حدیث از مولا علی (ع) هست که میگه فقر کفر میاورد.
البته ناگفته نمونه که این یه طرف قضیه ست.خیلیای دیگه اصلآ تو نخ نیازای فیزیولوژیکشون نیستن! نه که نباشنا،ککشون نمیگزه! این دسته گر چه آرامش خاطر بیشتری واسه فعالیتهای فرهنگی دارن ولی بی خیالی رو ترجیح میدن(البته بعضیاشون!)
بعضیام که اصلآ اسم فرهنگ میاد انگاری اسم یه چیز مشمئزکننده به گوششون خورده باشه،اوقشون میگیره و میگن این قرتی بازیا دیگه چیه؟!
یه دسته دیگه هم داریم.اونم اونایین که از فرهنگ،فقط افهء فلان لباس یا مدل فلان عینک و پالتو رو یاد گرفتن!
خیلیا فرهنگو محدود میدونن به ۴تا روزنامه و یه کتابخونهء سوت و کورو یه انجمن فرهنگی فلان دانشکده. که شاید سال به ۱۲ماه هیچ کس سراغشون نره جز خواص!
البته تو این اثنا خیلیا هم به حق صبح و شبشونو با فرهنگ و فرهنگی میگذرونن،حالا چه خالصانه یا با ناخالصی!
یکی نیست بگه برای فرهنگ داشتن و با فرهنگ بودن لازم نیست از خورد و خوراکت بزنی و دست آخر هم ماحصل این همه خون به جگر کردن یه لباس اتو کشیده و یه هیکل عصا قورت داده باشه!
برای با فرهنگ بودن احترام متقابل لازمه.همونطوریکه ما انتظار داریم مردم بهمون احترام بذارن،ما هم به مردم احترام بذاریم.در اصل فرهنگ،احترام قائل شدن به خود آدمه.فرهنگ داشتن یعنی معتقد بودن به یک سری اصول:حالا این اصول میتونه از چیزای پیش پا افتاده ای مثل روم به دیوار تف ننداختن تو خیابون باشه تا سر قرار حاضرشدن واسه یه میتینگ و یا کار خیر کردن برای مردم!
البته باز هم ناگفته نمونه بطن یه عقیده اگه واقعآ راسخ باشه،حتمآ رو فعلش اثر میذاره.مثلآ اینکه برای رفتن به یه جلسهء اداری،پوشیدن یه لباس نسبتآ رسمی شاید یه نوع احترام گذاشتن به حاضرین جلسه باشه!
ای کاش یاد بگیریم که فرهنگ و امتیاز با فرهنگ بودن مثل بن فلان اداره نیست که از طرف جامعه فقط به بعضیا داده باشه!
مثلآ من همیشه این سؤال تو ذهنم بود که چرا به معلما میگن فرهنگی؟! یعنی بقیهء آدما بی فرهنگن؟!شاید دلیلش اینه که شغل معلمی مردمو با علم و فرهنگ و تمدن آشنا میکنه.ولی این که دلیل نمیشه.
من موندم! این واژهء فرهنگ یا همون(culture ) فرنگ،چی داره که بعضیارو کله پا میکنه!بعضیای دیگرم به تناسب ظرفیتشون اونقدر ارج و قرب میده که مردم در قبالشون دست به سینه میشن.
ولی با همهء این اوصاف باید این حقیقتو پذیرفت که تو این دور و زمونه به خاطر همون دلایل قبلی که ذکر شد فرهنگ مال یه عده خواصه!
چمدونم والله!
که باز با تو میشکند توبه، آدم!
عليرضا عصار
سازمان محيط زيست
پايگاه داده هاي محيط زيست
دکتر عبدالکریم سروش
عصر روشنگری
دلنوشته های چند جوان
با طبیعت
منطق بی منطقی
طاقت
ستاک
ستاره صبح
وقت کشی
ولگرد
بزرگراه فناوری
آزادی
کیمیا
یه مرد امیدوار
پریا
بلوف
تمام پيوندها
